PL/EN

Przepisy o zbiórkach publicznych

1 kwietnia 2014 r. Prezydent Bronisław Komorowski podpisał ustawę o  zasadach prowadzenia zbiórek publicznych. - Wspólnym wysiłkiem stworzyliście Państwo prawo, które będzie służyło Polsce obywatelskiej – powiedział Prezydent Komorowski podpisując ustawę. To bardzo ważny moment – mówią organizacje pozarządowe, które przy wsparciu Forum Darczyńców przez sześć lat zabiegały o zmianę dotychczasowych przepisów. Na gruncie nowej ustawy zbiórka publiczna zostaje ograniczona do darów w gotówce i w naturze, a kontrola przechodzi w ręce obywateli.

W uroczystości w Belwederze brali udział działacze organizacji pozarządowych, przedstawiciele Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji oraz parlamentarzyści, którzy wspólnie pracowali nad nowym prawem. To kluczowy moment dla uwolnienia energii społecznej, wyzwolenia ofiarności ludzi oraz wolności organizacji – powiedziała Ewa Kulik-Bielińska, Dyrektorka Fundacji Batorego, z ramienia Forum Darczyńców zaangażowana w prace nad nową ustawą.

Po trzech miesiącach od publikacji w  Dzienniku Ustaw zastąpi ona dotychczasową ustawę o zbiórkach – z 1933 r. Nowa ustawa ogranicza pojęcie zbiórki publicznej do darów w gotówce i  naturze, a tym samym wyłącza z niego środki, które przechodzą przez konto bankowe organizacji, czyli są ewidencjonowane i raportowane. Ponadto obowiązek uzyskiwania pozwolenia na zbiórkę publiczną zastąpi zgłoszenie zamiaru przeprowadzenia takowej, co znacznie skróci proces starań o rozpoczęcie zbiórki. Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji stworzyło ramy do obywatelskiej kontroli organizacji prowadzących zbiórki w postaci portalu internetowego, na którym organizacje pozarządowe lub komitety społeczne będą zgłaszały chęć przeprowadzenia zbiórki i jeśli urzędnicy w ciągu 3 dni nie dopatrzą się uchybień formalnych, to automatycznie zbiórkę będzie można prowadzić. Wcześniej urzędy miały 30 dni na decyzję o wydaniu pozwolenia na zbiórkę.

Sprawozdania ze zbierania środków oraz z ich rozdysponowania będą zamieszczane na portalu zbiorki.gov.pl. Ułatwi to dostęp obywateli do informacji dotyczących wyników zbiórki oraz nt. spożytkowania środków i darów, które przekazali. Teraz każdy, kto spotka wolontariusza z puszką na ulicy będzie mógł „za pomocą jednego kliknięcia” sprawdzić, czy dana zbiórka jest zgłoszona, a potem dowiedzieć się, co z zebranych środków zostało sfinansowane. Mam nadzieję, że dzięki temu nowemu prawu zachęcimy obywateli, by organizowali i uczestniczyli w zbiórkach. To właściwy moment, by podkreślić wagę obywatelskiej ofiarności – powiedział na wtorkowej uroczystości Prezydent.

Od sześciu lat organizacje pozarządowe zabiegały o zmianę przepisów dotyczących prowadzenia zbiórek publicznych. Obowiązująca ustawa pochodzi z 1933 roku, ale największe trudności w zbieraniu środków na działania społecznie użyteczne spowodowało znowelizowane w 2003 roku rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, które wybiegając poza delegację ustawową, rozszerzyło definicję zbiórki publicznej na środki pozyskiwane poprzez wpłaty na konto i tzw. charytatywny SMS. To jedna z przyczyn – zdaniem organizacji – które zahamowały rozwój drobnej, masowej filantropii w Polsce, opierającej się na darowiznach z wykorzystaniem nowych technologii.

Forum Darczyńców, po zdiagnozowaniu ww. problemów, w 2008 roku zawiązało koalicję organizacji, które wspólnie pracowały nad zmianą regulacji. To była ciężka praca kilkunastu osób i tylko dzięki ich zaangażowaniu, konsekwencji w dążeniu do celu, a przede wszystkim współpracy udało nam się doprowadzić do zmian, które dziś stały się faktem – mówi Magdalena Pękacka, Dyrektorka Forum Darczyńców. Postulaty organizacji zyskały szerokie poparcie m.in.: Kancelarii Prezydenta RP, Parlamentarnego Zespołu ds. Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi i sejmowej Podkomisji stałej ds. współpracy z organizacjami pozarządowymi. Prace nabrały tempa w 2012 roku, kiedy zbiórki publiczne przeszły w  kompetencje Ministra Administracji i Cyfryzacji. To ówczesny minister Michał Boni i Małgorzata Steiner z Departamentu Analiz i Komunikacji Publicznej nadali właściwy kierunek i tempo pracom. Urzędnikom MAiC należy się ogromne uznanie – komentuje Magdalena Pękacka – W modelowym procesie konsultacji społecznych przeprowadzili prace nad projektem nowej ustawy. Organizacje pozarządowe były włączone w konsultacje zarówno założeń ustawy, samego projektu jak i rozporządzeń. W efekcie mamy prawo sprzyjające większej przejrzystości prowadzonych zbiórek i  budujące relacje organizacji z darczyńcami.

LINK do zdjęć
Autor zdjęć: Tomasz Kaczor

ARCHIWUM

Od maja 2008 roku Forum Darczyńców w Polsce we współpracy z innymi zainteresowanymi organizacjami prowadzi działania, których celem jest przywrócenie zbiórkom publicznym ich ustawowego charakteru -  ograniczenie pojęcia zbiórki do ofiar zbieranych w gotówce lub naturze.

CEL

Od maja 2008 roku Forum Darczyńców w Polsce wraz z grupą organizacji pozarządowych prowadzi działania mające na celu zmianę przepisów dotyczących organizacji i prowadzenia zbiórek publicznych. Głównym naszym postulatem jest wycofanie ze znowelizowanego 6 listopada 2003 roku Rozporządzenia ministra spraw wewnętrznych i administracji w sprawie sposobów przeprowadzania zbiórek publicznych oraz zakresu kontroli nad tymi zbiórkami (Dz.U. 199 poz. 1947) przepisu uznającego wpłaty darowizn na konto organizacji za formę zbiórki publicznej. Stosowana przez MSWiA tak szeroka wykładnia ww. przepisów prowadzi do sytuacji, w której pojęcie zbiórki publicznej rozciągane jest na wszelkie formy pozyskiwania przez organizacje środków od osób prywatnych. Zdaniem organizacji pojęcie zbiórki publicznej, zgodnie w wykładnią ustawy, ograniczone powinno być do zbieranych podczas kwesty ulicznej anonimowych ofiar w gotówce lub w naturze.


POSTULATY DO MSWiA

W czerwcu 2008 roku Forum Darczyńców w Polsce w imieniu organizacji zainteresowanych problematyką zbiórek wystosowało list do MSWiA, w którym przedstawiło postulaty organizacji dotyczące przepisów o zbiórkach publicznych, zebrane podczas seminarium 14 maja 2008 roku.

Nasze postulaty zyskały poparcie członków Parlamentarnego Zespołu ds. Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi i Sejmowej Podkomisji ds. Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi, a także przedstawiciela Ministerstwa Edukacji Narodowej w RDPP, wiceministra Krzysztofa Stanowskiego oraz szefa zespołu doradców Premiera, Michała Boniego.

Dzięki ich wstawiennictwu udało się doprowadzić do spotkania organizacji z przedstawicielami MSWiA, podczas którego organizacje zostały oficjalnie poproszone przez MSWiA o ponowne przedstawienie postulatów zmian w przepisach dotyczących zbiórek publicznych, co nastąpiło w październiku 2008 roku (postulaty do pobrania). Ponadto na spotkaniu wyłoniona została Grupa Robocza do prowadzenia dalszych rozmów z przedstawicielami Departamentu Zezwoleń i Koncesji.

SPOTKANIA W MSWiA

W skład Grupy Roboczej wyłonionej na spotkaniu 19 grudnia 2008 roku weszli przedstawiciele 10 organizacji pozarządowych: Fundacja "A kogo?", Fundacja Anny Dymnej "Mimo wszystko", Fundacja Dzieciom "Zdążyć z pomocą", Fundacja Świętego Mikołaja, Fundacja Wioski Dziecięce SOS, Polska Akcja Humanitarna, Polski Czerwony Krzyż, UNICEF, Wielka Orkiestra Świątecznej Pomocy, Forum Darczyńców. Do koordynacji prac grupy w 2009 roku na wniosek uczestników spotkania wybrano Forum Darczyńców.

Od stycznia 2009 roku odbyły się cztery spotkania grupy roboczej w MSWiA: 29 stycznia, 5 marca, 2 kwietnia i 28 kwietnia. Każde z nich poprzedzone było spotkaniem uzgodnieniowym w gronie organizacji (16 lutego, 19 marca, 16 kwietnia). W spotkaniach w MSWiA oprócz przedstawicieli tego resortu i grupy roboczej organizacji pozarządowych brali udział reprezentanci MSZ, MPiPS, MF i MEN. Na zaproszenie MSWiA w spotkaniach brał też udział przedstawiciel Fundacji KCK.

Na pierwszym spotkaniu wylistowano problemy i ustalono plan pracy, następne poświęcone były odpowiednio: określeniu celu zbiórki we wniosku o pozwolenie na jej przeprowadzenie oraz rodzaju i wysokości kosztów zorganizowania zbiórki, które mogą być pokryte z zebranych w ramach niej środków (16.02 – spotkanie uzgodnieniowe organizacji, 5.03 – spotkanie Grupy Roboczej w MSWiA), ustaleniu wzoru formularza wniosku o pozwolenie na przeprowadzenie zbiórki oraz interpretacji przepisów dotyczących sprzedaży przedmiotów w ramach zbiórki, w szczególności w formie aukcji (19.03 spotkanie uzgodnieniowe, 2.04 – spotkanie Grupy Roboczej w MSWiA), sprawozdawczości (16.04 - spotkanie uzgodnieniowe, 28.04 – spotkanie Grupy Roboczej w MSWiA).

Wszystkie ustalenia, na które zgodziły się organizacje w trakcie spotkań (m.in. dotyczące wzoru wniosku, sprawozdania, kosztów organizacji zbiórki) dotyczyły sytuacji, w której MSWiA godzi się na wycofanie z rozporządzenia wpłat na konto i darowizn z użyciem SMS.

Niestety, rozmowy te nie przyniosły oczekiwanych rezultatów, bo choć doszło do zbliżenia stanowisk w niektórych kwestiach praktycznych, po ostatnim spotkaniu okazało się, że przedstawiciele Departamentu Zezwoleń i Koncesji MSWiA sprzeciwiają się spełnieniu głównego postulatu organizacji. W notatce ze spotkań, przygotowanej dla kierownictwa resortu, przedstawiciele Departamentu rekomendują Ministerstwu utrzymanie w mocy obecnego przepisu rozporządzenia, uznającego za zbiórkę publiczną apel organizacji o przekazywanie darowizn na konto bankowe i za pośrednictwem telefonii komórkowej. W odpowiedzi na tę notatkę organizacje z Grupy Roboczej przygotowały swoje stanowisko, przywołujące argumenty za zmianą rozporządzenia, które przekazane zostało DZiK w dniu 19 czerwca 2009 roku (pełen tekst stanowiska dostępny tutaj).

Obydwa stanowiska zostały przekazane do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji, który miał oficjalne ustosunkować się do postulatu przywrócenia zbiórkom publicznym ich ustawowego charakteru.

Ponadto w imieniu Grupy Roboczej Forum Darczyńców wystosowało list do Rady Działalności Pożytku Publicznego z prośbą o poparcie działań organizacji.


RZĄDOWY PROJEKT NOWELIZACJI USTAWY O ZBIÓRKACH

12 maja 2010 r. MSWiA opublikowało Projekt założeń projektu ustawy o zmianie ustawy z dnia 15 marca 1933 r. o zbiórkach publicznych: http://bip.mswia.gov.pl/portal/bip/200/18737/
Termin na zgłaszanie ewentualnych uwag do projektu został wyznaczony na 24 maja 2010 r.
Forum Darczyńców i Grupa Robocza przesłały do MSWiA stanowisko organizacji dot. projektu założeń nowelizacji ustawy o zbiórkach publicznych. W stanowisku tym podkreślono, że projekt nie uwzględnia wielu postulatów zgłaszanych podczas półrocznego cyklu spotkań grupy roboczej organizacji z przedstawicielami MSWiA i innych resortów, w tym głównych: o niezmienianie obowiązującej ustawy oraz wycofanie z rozporządzenia przepisów uznających wpłaty na konto organizacji jako formę zbiórki publicznej. Forum zaapelowało do MSWiA o przesunięcie terminu konsultacji na wrzesień 2010 r., w związku z zaistniałą w kraju sytuacją powodziową, w łagodzenie skutków której zaangażowane  były zarówno resort, jak i organizacje zainteresowane problematyką zbiórek.

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji w dniu 4 stycznia 2011 r. upubliczniło poprawiony projekt założeń projektu ustawy o zmianie ustawy z dnia 15 marca 1933 r. o zbiórkach publicznych, który nie uwzględnia postulatów strony społecznej. Przedstawiciele Forum Darczyńców oraz organizacji z Grupy Roboczej na spotkaniu w dniu 21 stycznia przedyskutowali założenia rządowego projektu i sformułowali wspólną, krytyczną opinię. W piśmie przesłanym do MSWiA dnia 28 stycznia 2011 r. podpisane pod nim organizacje podtrzymują swoje dotychczasowe postulaty,  sprzeciwiając się nowelizacji obowiązującej ustawy oraz opowiadając się za wprowadzeniem zmian jedynie w przepisach wykonawczych, obecnie stojących w sprzeczności z ustawą. Pełna treść stanowiska organizacji z dnia 28 stycznia 2011 r. oraz opinia Mecenasa Andrzeja Polaszka nt. rządowego projektu znajdują się poniżej.






POZARZĄDOWY PROJEKT NOWELIZACJI ROZPORZĄDZENIA O ZBIÓRKACH

30 marca 2011 r., podczas 17. posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi omawiane były propozycje zmian regulacji dot. prowadzania zbiórek publicznych. Obecnie rząd prowadzi prace nad nowelizacją ustawy o zbiórkach publicznych, w której planowane jest przeniesienie z obowiązującego rozporządzenia w spr. sposobu przeprowadzania zbiórek form prowadzenia zbiórek bezpośrednio do ustawy. Planowana jest też rozbudowa kontroli, zapisana w ustawie.
Projektowi temu sprzeciwiają się organizacje pozarządowe, które swoje krytyczne stanowisko wyraziło m.in. w styczniu br.
Podczas posiedzenia Zespołu przedstawiciele organizacji zgodnie podtrzymali swoje dotychczasowe stanowisko o niezmienianiu ustawy. Organizacje po raz kolejny zaproponowały, aby zmienić akt wykonawczy, który obecnie wykracza poza delegację ustawową. Poseł Witold Gintowt-Dziewałtowski zaproponował organizacjom sformułowanie proponowanych zmian w rozporządzeniu.
Poniżej zamieszczamy propozycję zmiany Rozrządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 6 listopada 2003 r.  wraz ze mianami z 18 marca 2004 w sprawie sposobów przeprowadzania zbiórek publicznych oraz zakresu kontroli nad tymi zbiórkami
Postulujemy:
1. Wykreślenie pkt..1 w § 1.
2. Wykreślenie słów „i usług” w pkt.4 w § 1.

§ 1 rozporządzenia otrzymałby następujące brzmienie:
„Zbiórka publiczna ofiar w gotówce może być przeprowadzona w formie:
1) zbierania ofiar do puszek kwestarskich oraz skarbon stacjonarnych, umieszczanych w obiektach, za zgodą ich właścicieli lub użytkowników;
2) sprzedaży cegiełek wartościowych;
3) sprzedaży przedmiotów.”

Uzasadnienie postulowanych zmian:
W znowelizowanym dnia 6 listopada 2003 roku Rozporządzeniu wykonawczym do ustawy z dnia 15 marca 1933 r. o zbiórkach publicznych zamieszczone zostały przepisy niezgodne z ustawą upoważniającą. Zgodnie z ustawą zbiórką publiczną jest wszelkie publiczne zbieranie ofiar w gotówce lub w naturze na pewien z góry wskazany cel. Określony w obowiązującym rozporządzeniu sposób przeprowadzenia zbiórki publicznej w drodze wpłat na konto bankowe, lub poprzez sprzedaż usług, które nie wchodzą w zakres pojęcia „ofiar w gotówce lub w naturze”.
Pod propozycją, przesłaną na ręce Marszałka Senatu RP Bogdana Borusewicza podpisało się Forum Darczyńców oraz organizacje współpracujące w Grupie Roboczej.

List wraz z pełnym uzasadnieniem proponowanych zmian oraz projekt zmian w rozporządzeniu znajdują się poniżej.







Podanie numeru konta bankowego na stronie internetowej nie jest zbiórką publiczną.

Dokument "Wyjaśnienie MSWiA dot. zamieszczania numeru konta na stronie internetowej" zawiera wykładnię przepisów o zbiórkach publicznych, zgodnie z którą podanie na stornie internetowej organizacji numeru konta nie jest traktowana jako zbiórka publiczna.

list_otwarty_do_ministra_finansow_ost_04122012_1.pdf
Apel organizacji do Ministra Finansów
dokument53863.pdf
List od Ministra Finansów do Komitetu Rady Ministrów dotyczący projektowanych założeń ustawy o zbiórkach publicznych
projekt_zalozen_zbiorki_final_na_krm.doc
Projekt założeń projektu ustawy o zbiórkach publicznych po konsultacjach 2012
stanowisko_gr_dot_projektu_zmian_przepisow_o_zbiorkach_publ_24_05_10.pdf
Stanowisko Grupy Roboczej dot. projektu zmian przepisów o zbiórkach 24.05.10
wyjasnienie_mswia_dla_men_dot_zamieszczania_numeru_konta_na_stronie_internetowej...
Wyjaśnienie MSWiA dot. zamieszczania numeru konta na stronie internetowej