Konferencja "Fundacje we współczesnej Europie"
12 września 2008 roku w Centrum Konferencyjnym Zielna w Warszawie odbyła się konferencja zatytułowana "Fundacje we współczesnej Europie", zorganizowana przez Forum Darczyńców i Fundację Współpracy Polsko – Niemieckiej. Konferencja ta zainaugurowała cykl seminariów poświęconych analizie różnych modeli rozwiązań prawnych regulujących działanie fundacji w Europie.
Uczestników konferencji przywitał Albrecht Lempp, dyrektor Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej, a w problematykę cyklu seminariów wprowadziła Ewa Kulik-Bielińska, prezes Forum Darczyńców. Na początku konferencji został również odczytany list wicemarszałek Senatu RP Krystyny Bochenek, w którym podkreśliła ona rolę fundacji we współczesnej Polsce.
Konferencję prowadził Jakub Wojnarowski z Forum Darczyńców. Składała się ona z trzech części. Podczas pierwszych dwóch przedstawione zostały prezentacje zagranicznych i polskich ekspertów zajmujących się problematyką fundacji. W części trzeciej odbyła się dyskusja z udziałem publiczności, podsumowująca i zamykająca spotkanie.
Głównym celem konferencji była próba znalezienia odpowiedzi na pytania: jaką rolę pełnią fundacje w współczesnych społeczeństwach, jaką rolę pełni państwo we wspieraniu tej formy społecznego zaangażowania obywateli i firm, w jakim kierunku może się rozwijać ta forma prawna w przyszłości?
Jako pierwszy z prelegentów zabrał głos Gerry Salole, dyrektor European Foundation Centre w Brukseli, organizacji zrzeszającej kilkaset europejskich fundacji. Przedstawił on ogólny zakres działania fundacji w Europie. Podkreslił różnorodność i dynamikę rozwoju fundacji w Europie, co powoduje trudności w sformmułowaniu definicji obejmującej wszystkie rodzaje fundacji i stworzeniu odpowiedniej typologii. Zwrócił również uwagę na konieczność ustanowienia Europejskiego Statutu Fundacji jako "najniższego wspólnego punktu odniesienia" dla przepisów dotyczących fundacji w poszczególnych krajach UE.
Następnie Rupert Graf Strachwitz, dyrektor The Maecenata Institute for Philanthropy and Civil Society na Uniwersytecie Humbolta w Berlinie opowiedział o funkcjonowaniu fundacji w Niemczech. Zwrócił przy tym uwagę na problem braku danych dotyczących działalności tych instytucji, co wynika z braku wymogów publikowania przez fundacje sprawozdań z ich działalności. Rupert Graf Strachwitz zwrócił też uwagę na trudność pogodzenia odpowiedzialności publicznej fundacji i prawa darczyńców do zachowania anonimowości.
Pavlina Kalousova, dyrektor Czeskiego Forum Darczyńców przedstawiła sytuację fundacji w Czechach. W państwie tym, w latach dziewięćdziesiątych 1% dochodów uzyskanych z prywatyzacji przeznaczono na kapitał żelazny fundacji, co w znacznym stopniu przyczyniło się do ich wzmocnienia. Co więcej Pavlina Kalusowa zwróciła uwagę na dobrze zorganizowaną współpracę między fundacjami, jak również efektywne współdziałanie fundacji z władzami państwowymi w Czechach. Wspomniała również o najnowszej regulacji prawnej dotyczącej organizacji pożytku publicznego, której projekt rząd ogłosił 18 września 2008.
Odile de Laurens z Observatoire de la Fondation de France przedstawiła dynamiczny rozwój fundacji w ostatnich latach we Francji oraz omówiła nowe formy fundacji, które powstały w skutek zmiany regulacji prawnych. Opowiedziała również o konieczności rozwoju filantropii prywatnej we Francji, wskazując równocześnie na kierunek, w którym powinna się ona rozwijać.
Druga część konferencji nazwana przez organizatorów lożą komentatorów poświęcona była historycznemu oraz prawno – instytucjonalnemu środowisku funkcjonowania fundacji.
Jako pierwsza głos zabrała dr Magdalena Arczewska z Instytutu Spraw Publicznych, która przedstawiła długą tradycję istnienia fundacji w Polsce, a także opowiedziała o obecnej sytuacji prawnej tej instytucji sektora obywatelskiego.
Następnie Marta Gumkowska ze Stowarzyszenia Klon/Jawor zaprezentowała najnowsze wyniki badań dotyczących problemów środowiska fundacji w Polsce. W prezentacji podkreśliła utrzymującą się z roku na rok tendencję spadkową zakładania fundacji.
Tomasz Schimanek z Forum Darczyńców - jako ostatni z loży komentatorów – w swojej wypowiedzi zwrócił uwagę, że najważniejsze aspekty funkcjonowania fundacji we współczesnej Polsce, należy rozpatrywać z perspektywy dotychczasowych polskich doświadczeń, rozwiązań przyjętych w innych krajach, jak również oczekiwań co do roli fundacji we współczesnym społeczeństwie. Ponadto wskazał na szereg kwestii związanych ze zmianami prawa fundacyjnego w Polsce, które jego zdaniem wymagają przedyskutowania w przyszłości m.in. zagadnienia związane z działalnością gospodarczą fundacji, odpowiedzialnością publiczną, nadzorem państwa nad fundacjami.
Konferencję zakończyła dyskusja z udziałem uczestników. W ramach tej debaty najczęściej podejmowanym tematem były bariery prawne utrudniające działalność fundacji, aspekty finansowe ich funkcjonowania związane przede wszystkim z prowadzeniem przez fundacje działalności gospodarczej. Wiele wątków poruszonych w ramach dyskusji zostanie podjętych w bardziej pogłębionej formie, podczas cyklu seminariów, które odbędą się w najbliższych miesiącach.
Poszczególne wystąpienia znajdziecie Państwo poniżej:
Gerry Salole "Foundations in contemporary Europe"
Rupert Graf Strachwitz "The foundation sector in Germany"
Pavlina Kalousova "Czech foundations now - between the past and future"
Marta Gumkowska "Fundacje w Polsce"
List Wicemarszałek Senatu RP Krystyny Bochenek
